słów kilka o herbacie - rodzaje, historia, sposoby przyrządzania, plantacje i producenci

słów kilka o herbacie - rodzaje, historia, sposoby przyrządzania, plantacje i producenci

   Herbata to liście krzewu herbacianego camelia sinensis poddawe różnym procesom produkcyjnym, dzięki którym otrzymujemy herbaty białe, żółte, zielone, czerwone, niebieskie (oolong) i czarne. Podstawowe czynniki wpływające na końcowy produkt: moment, w którym liście herbaty są zrywane (pąki, drobne listki, pierwsze lub dojrzałe liście) oraz sposób obróbki liści (suszenie, fermentowanie itp.).

   Rodzaje herbat:

   Herbata biała powstaje z młodych pączków, zebranych zanim jeszcze zdążyły się rozwinąć. Jest to możliwe tylko wiosną. Krzewy, z których powstać ma biała herbata, są czasami dodatkowo chronione przed słońcem, aby liście się nie zazieleniły. Zebrane pączki liści więdną i są suszone. Herbata ta produkowana jest głównie w Chinach. Herbata biała ma po zaparzeniu kolor jasnosłomkowy. Jest to jeden z najdroższych rodzajów herbaty.

   Herbata żółta - proces produkcji tej herbaty zbliżony jest w fazie początkowej do procesu wytwarzania herbaty białej. Proces schnięcia pączków przebiega dłużej, co powoduje, że w smaku różni się w sposób istotny zarówno od białej jak i zielonej herbaty. Kolor naparu jest zielonkawo-żółty. Obecnie herbata żółta uznawana jest za najszlachetniejszy rodzaj herbat.

   Herbata zielona powstaje z liści niepoddanych fermentacji. Natychmiast po zerwaniu przeprowadzany jest proces suszenia. Dzięki temu herbata zachowuje więcej cennych składników od herbaty czarnej czy oolonga. Jest też delikatniejsza w smaku od herbat czarnych.

   Herbata pu-erh - herbata czerwona. Oprócz suszenia herbata czerwona przechodzi dodatkowy proces fermentacji i leżakowania. Pochodzi z prowincji Yunnan w południowych Chinach. O ile herbatę pozostałych rodzajów przechowuje się nie dłużej niż rok, o tyle herbata pu-erh może leżeć nawet 50 lat. Jej charakterystyczną cechą jest bardzo silny zapach i smak. Uważana jest za herbatę mającą bardzo korzystny wpływ na zdrowie (zwłaszcza na procesy trawienne).

   Herbata oolong nazywana bywa też herbatą niebieską lub „niedofermentowaną”. Produkowana jest w Chinach i na Tajwanie. Zbiór liści odbywa się w ściśle określonym czasie. Zaraz po zebraniu, liście pozostawiane są na słońcu. Kiedy zwiędną, zbiera się je i wytrząsa w bambusowych koszach w celu obtarcia brzegów liści. Czynności te powtarza się kilkakrotnie na przemian, do momentu, kiedy liście zyskają kolor żółtawy. Wtedy poddaje się je lekkiej fermentacji i procesowi palenia.

 

   Herbata czarna otrzymywana jest w wyniku czterech procesów – więdnięcia, skręcania, fermentacji i suszenia.

 

   Krótki zarys długiej historii herbaty:

   Ustalenie początków uprawy i parzenia herbaty w Chinach jest dziś niemożliwe. Brak jakichkolwiek starych źódeł. Na pewno można jedynie stwierdzić, że herbatę uprawia się i parzy w Chinach już od ponad 3000 lat. Od wielu wieków uprawa, zbiór, parzenie i picie herbaty wiązało się z rytuałem i ceremonią.

   Pierwszym miejscem, w którym poza Chinami zadomowiła się herbata, była Mongolia. Był to koniec V wieku p. Ch. Później, bo już w wieku IX przyszła kolej na Japonię. Oba te kraje przyjęły herbatę z otwartymi ramionami, a jej przygotowanie i parzenie obudowane zostało lokalnymi zwyczajami. Poza ludami Dalekiego Wschodu, jako pierwsi z herbatą zetknęli się Hindusi i Rosjanie, którzy w XVI wieku zetknęli się z tym napojem w czasie podboju Syberii. Dziś herbata, zwana w Rosji czajem, parzona jest w specjalnych urządzeniach do parzenia – samowarach. Za pośrednictwem Indii herbata trafiła do krajów arabskich.

   Pierwsze wzmianki o herbacie w Europie to przełom XVI i XVII wieku. Do Europy herbatę przywieźli Holendrzy na początku XVII wieku. Do Anglii herbata trafiła w 1658 za sprawą kupca Thomasa Garrawaya.

   Do Polski dotarła w 1664 roku za pośrednictwem Francji. Początkowo była traktowana jako ziele lecznicze i zwyczaj picia herbaty rozpowszechnił się dopiero w drugiej połowie XVIII wieku. Ceny herbaty były jednak tak wysokie, że na łyka herbaty można było wpaść jedynie do króla lub któregoś z bogatych magnatów, szlachciców lub kupców polskich.

   Upowszechnienie się herbaty i jej większa dostępność wiąże się z nastaniem epoki wielkich angielskich plantacji herbaty w Indiach.

   Sposoby przyrządzania różnych rodzajów herbaty:

   Herbatę białą parzyć można trzykrotnie w temperaturze maksymalnie 85°C. Należy ją parzyć do 5 -7 min., wtedy biała herbata zachowuje najlepsze wartości smakowe.

   Żółtą herbatę, podobnie jak białą, można zaparzać wielokrotnie, wszystko zależy od preferencji smakowych przygotowującego. Kolejne parzenia powinny trwać dłużej niż pierwsze. Pierwsze parzenie może trwać od 1 do 3 minut. Temperatura powinna wynosić ok. 80°C.

   Herbatę zieloną należy zalewać wodą o temperaturze od 60°C do 80°C w zależności od rodzaju herbaty. Parzyć należy do 3 min., aby herbata nie nabrała gorzkiego posmaku. Te same liście można parzyć nawet 2 - 3 razy, a najwartościowszym naparem jest zazwyczaj drugi. Pierwszy często jest wylewany.

   Parzenie herbaty czerwonej trwa 3 min. i odbywa się w temperaturze 90–100°C. Parzenie Pu-Erh odbywać się może wielokrotnie, bo herbata ta w każdym kolejnym parzeniu oddaje do naparu inne dobroczynne substancje.

   Czarną herbatę powinno się zalewać wrzącą wodą (100°C). Najczęstszym błędem popełnianym podczas przyrządzania czarnej herbaty jest użycie wody o zbyt niskiej temperaturze. Herbatę powinno się zaparzać 3- 5 min., po tym czasie zaczynają się uwalniać taniny, które neutralizują pobudzające działanie teofiliny i kofeiny, dodatkowo herbata staje się gorzka.

   Herbatę półfermentowaną typu oolong (herbata niebieska) parzy się w temperaturze 90°C przez 3-4 minuty. Jako że można ją parzyć nawet do czterech razy, to trzeci i czwarty napar można zostawić nawet na około 5-6 minut aby „wycisnąć” z nich cały aromat. Uwaga, herbata typu oolong nie jest w żaden sposób rozdrabniana, są to po prostu całe ususzone i zrolowane liście. Dlatego właśnie, aby oddała cały swój aromat, powinna być parzona w dużych dzbankach, aby liście mogły się rozwinąć.

   Właściwości i działanie herbaty:

   Herbata zawiera znaczne ilości przeciwutleniaczy. W świeżo zebranych liściach może dochodzić nawet do 30% suchej masy. Najwięcej ich jest w herbacie białej i zielonej. W czarnej duża ilość tych związków ulega rozkładowi podczas procesu fermentacji.

   Herbata jest również bogata w witaminy: A, B1, B2, C, E i K.

   Zielona herbata zawiera również L-teaninę o działaniu uspokajającym, zmniejszającym stres i niepokój.

   W 1 litrze czarnej herbaty zawarte jest od 100 – 600 mg kofeiny.

 

   Oznaczenia liści herbacianych w klasyfikacji herbat:

   Herbata kupowana w specjalistycznych sklepach posiada unikalne oznaczenia. Są to skróty angielskich terminów, określających klasę herbaty ze względu na rodzaj i wygląd liści. Występująca za oznaczeniem gradacji cyfra „1”, oznacza najlepszą partię w danym zbiorze. Poniższe oznaczenia odnoszą się do herbat czarnych pochodzących z Indii i Cejlonu.

   Herbata o całych liściach

  • P (Pekoe) – herbata o krótkich, delikatnych liściach;

  • S (Souchong) – herbata o dużych liściach, zwijanych podłużnie, przez co otrzymuje się nierówne kawałki. Często są to herbaty o charakterystycznym, dymnym aromacie, uzyskanym przez wędzenie liści w celu wysuszenia ich;

  • FP (Flowery Pekoe) – liście zwija się w kulki;

  • PS (Pekoe Souchong) – zawiera liście krótsze i twardsze niż Pekoe;

  • OP (Orange Pekoe) – nazwa pochodzi od charakterystycznego pomarańczowego koloru przetworzonych już długich, spiczastych liści, rzadko zawiera pączki liściowe;

  • FOP (Flowery Orange Pekoe) – herbata zrobiona z pączka oraz pierwszego liścia pędu. Zawiera młode, delikatne listki. W smaku charakteryzuje się kwiatową nutą;

  • GFOP (Golden Flowery Orange Pekoe) – herbata FOP, zawierająca dodatkowo złote pączki, dla polepszenia jej jakości;

  • TGFOP (Tippy Golden Flowery Orange Pekoe) – herbata zawierająca dużą ilość pączków;

  • FTGFOP (Finest Tippy Golden Flowery Orange Pekoe) – herbata FOP o bardzo wysokiej jakości, zawierająca dużą ilość pączków;

  • SFTGFOP (Special Finest Tippy Golden Flowery Orange Pekoe) – najwyższej jakości, specjalnie wyselekcjonowana herbata, zawierająca pączki o kwiatowej nucie.

   Herbata łamana

   W przypadku herbat łamanych, do ich oznaczenia, dodaje się literkę B (ang. broken – łamane). Znaczenie pozostałych symboli nie zmienia się.

  • BP (Broken Pekoe);

  • BPS (Broken Pekoe Souchong),

  • BOP (Broken Orange Pekoe);

  • FBOP (Flowery Broken Orange Pekoe);

  • GFBOP (Golden Flowery Broken Orange Pekoe);

  • GBOP (Golden Broken Orange Pekoe);

  • TGBOP (Tippy Golden Broken Orange Pekoe);

  • TGFBOP (Tippy Golden Flowery Broken Orange Pekoe).

Odsiewy / miał / pył

   Są to okruchy liści (ang. fannings/fines – odsiewy/miał, dust – pył), pozostałość po produkcji herbat łamanych. Uważana za herbatę o gorszej jakości. Jednak przez wzgląd na dostatecznie dużą powierzchnię parzenia oraz szybki czas zaparzania, są one stosowane w herbatach ekspresowych.

  • OF (Orange Fannings);

  • PF (Pekoe Fannings);

  • BPF (Broken Pekoe Fannings),

  • BOPF (Broken Orange Pekoe Fannings);

  • RD (Red Dust);

  • FD (Fine Dust);

  • GD (Golden Dust);

  • SRD (Super Red Dust);

  • SFD (Super Fine Dust);

  • BMF (Broken Mixed Fannings).

 

   Producenci herbaty - światowi liderzy:

   Największymi producentami herbaty na świecie są Chiny 35%, Indie 21%, Kenia 7,5%, Sri Lanka 7%, Turcja i Wietnam po ok. 4,5% oraz Iran ponad 3%.

 


Brak produktów w tej kategorii.